2020eko Apirilaren 1a | ± 05 min 45 s

Hemen bigarrena: Izurria (Ibaizabal) liburua, Albert Camus-k idatzia. Literatura Unibertsala bildumarako euskaratu zuena Imanol Tapiak liburua osorik aurki daiteke sarean (https://armiarma.eus/unibertsala/camus/). Orohar, azpimarratzekoa da armiarma web gunearen aberastasuna, eta hauen artean, preseski; euskarara ekarriak sailarena hemen (https://ekarriak.armiarma.eus/).

Albert Camus bera nor izan den ulertzeko zenbait pista ematen ditu Juan Luis Zabala kazetariak artxiboko artikulu honetan (https://www.berria.eus/paperekoa/1484/032/001/2013-11-06/egarria-pizteko.htm), bereziki Txillardegiren baitan Camus-k izan eragina argi utziz.

Bestela, frantsesa ulertzen dutenentzat, hemen liburua oisorik irakurria.

Funtsean, bilaketa azkar bat eginez liburua ere osorik aurki daiteke, PDF formatuan.

Artikulu hau gehiegi luzatu gabe, liburuaren zenbait pasarte hemen, gaurko egoerak nola egiten dion oihartzun ikusteko:

“Zenbakiak dantzan zerabilzkion gogoan eta bere buruari esaten zion historiak ezagutu dituen hogeita hamar inguru izurrite handiek ehun milioi inguru hildako sortu zituena. Baina zer dira ehun milioi heriotza? Gerra egin duenak, apenas jakin ohi du zer den hildako bat. Eta hildako gizon batek hilda ikusi dutenean baino pisurik ez duenez, ehun milioi gorpu historian zehar barreiaturik lauso bat besterik ez dira irudimenean. Konstantinoplako izurriteaz gogoratzen zen doktorea, Procopek zionaren arabera, hamar mila hildako sortu zituena egun bakar batean. Hamar mila hildako bost aldiz dira zinema handi bateko publikoa. Horra hor egin beharrekoa. Bost zinetako irteeran jendea bildu, hiriko plaza batera eraman eta pilan hil daitezela, argitasun gehixeagorekin ikusi ahal izateko. Gutxienez, jarri ahal izango genituzke aurpegi ezagun batzuk pilaketa anonimo horretan. Baina, jakina, ez dago hori egiterik, eta gainera, nork ezagutu hamar mila aurpegi? Bestalde, Procope bezalako jendeak ez zekien kontatzen, gauza jakina da hori. Kantonen, orain dela hirurogeita hamar titre, berrogei mila arratoi hil ziren izurriarekin, epidemiak biztanleengan bere eragina izaten hasi baino lehen. Baina, 1871n, ez zegoen arratoiak kontatzeko modurik. Gutxi gora behera egiten zituzten kalkuluak, gaingiroki, akats nabarmenak egiteko probabilitatez. Hala, arratoi batek hogeita hamar zentimetrotako luzera badu, berrogei mila arratoi bata bestearen atzetik jarrita..."

“Zenbait gerra hainbat izurri sortu ohi da munduan. Eta, halere, izurriteek eta gerrek ustekabean harrapatu ohi dute beti jendea. Ustekabean harrapatua zuen Rieux doktorea, gure hiritarrak ere ustekabean harrapatuak zituen bezala, eta honela ulertu behar ditugu beraien duda-mudak. Honela ulertu behar dugu hura kezkaren eta konfiantzaren artean banatzea ere. Gerra sortzen denean, jendeak esaten du: "Ez du luzaro iraungo, astakeria handiegia da". Eta, ezbairik gabe, gerra astakeria handiegia da zinez, baina horrek ez dio aurrera egitera galaraziko. Astakeriak ekin egiten dio beti, horretaz jabetuko ginateke geure buruari beti begira egongo ez bagina. Honi dagokionez, gure hiritarrak mundu guztiaren antzerakoak ziren, euren buruengan pentsatzen zuten, edo beste modu batera esanda, humanistak ziren: ez zuten izurriteetan sinesten. Izurritea ez dago gizakiaren neurrira egina, eta beraz, izurritea ez dela benetakoa esan ohi da, pasako den amesgaizto bat besterik ez dela. Baina ez da inoiz pasatzen, eta amesgaiztotik amesgaiztora, gizonak dira pasatzen direnak, eta humanistak lehendabizi, ez baitira horretaz arduratu. Gure hiritarrak beste edozein bezain errudun ziren, apaltasuna ahaztua zuten, horixe zen guztia, eta oraindik ere beraientzat edozer gauza posible zela pentsatzen zuten, horren ondorioa izurriteen ezintasuna zelarik. Salerosketan jarraitzen zuten, bidaiak prestatzen zituzten eta iritzidunak ziren. Nola izango zuten bada etorkizuna, desplazamenduak eta eztabaidak ezabatzen dituen izurria gogoan? Libre sentitzen ziren eta inor ez da sekula libre izango izurriterik dagoen artean".

“Hainbat arrazonamendu entzun izan ditut burua zoratu beharrean jarri didatenak, eta beste buru batzuek hilketa baisteraino zoratu dituztenak, ezen azkenerako ulertu baitut gizonen zorigaitzaren arrazoia garbi ez hitz egitean dagoela. Garbi hitz egin eta garbi jokatzearen alde agertu nintzen orduan, bide onetik joan ahal izateko. Ondorioz, errauspenak eta biktimak daudela diot, eta kito. Hau esaterakoan neu errauspen bilakatzen baldin banaiz, gutxienez ez da onetsi dudalako izango. Errugabeko hiltzaile izaten saiatzen naiz. Ikusten duzun bezala, ez dago horretan aparteko hantustekeriarik.”

“Hala, hiritik zetozen alaitasunezko garrasiak entzuterakoan, gogoan zuen Rieuxek alaitasun hura mehatxupean egongo zela beti. Ezen bai baitzekien jende haiek ez zekiten gauza bat, liburuek dakartena, izurriaren baziloa inoiz ez dela hiltzen eta ezta desagertzen ere alegia, urteak eta urteak eman ditzakeela altzarietan edo oihaletan lozorroturik, pazientziaz geratzen dela itxaroten geletan, sotoetan, maletetan, mukizapietan eta paperetan, eta, agian, etorri daitekeela egun bat, zeinetan, gizonen zoritxarrerako eta ikasi dezaten, bere arratoiak iratzar baititzake eta hiri zoriontsu batera hiltzera bidali.”